(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 029

॥ శ్రీః ॥
1.29. అధ్యాయః 029
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
కంఠం దహతో బ్రాహ్మణస్య విషాదీసహితస్య పరిత్రాణం॥ 1 ॥ గరుడస్య కశ్యపేన సంవాదః॥ 2 ॥ గజకచ్ఛపపూర్వవృత్తాంతకథనం॥ 3 ॥ కశ్యపాజ్ఞయా గరుడస్య గజకచ్ఛపగ్రహణం॥ 4 ॥ రోహిణవృక్షశాఖాభంగః॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
సౌతిరువాచ। 1-29-0x(115)(1436)
తస్య కంఠమనుప్రాప్తో బ్రాహ్మణః సహ భార్యయా।
దహందీప్త ఇవాంగారస్తమువాచాంతరిక్షగః॥ 1-29-1(1437)
ద్విజోత్తమ వినిర్గచ్ఛ తూర్ణమాస్యాదపావృతాత్।
న హి మే బ్రాహ్మణో వధ్యః పాపేష్వపి రతః సదా॥ 1-29-2(1438)
సౌతిరువాచ। 1-29-3x(116)
బ్రువాణమేవం గరుడం బ్రాహ్మణః ప్రత్యభాషత।
నిషాదీ మమ భార్యేయం నిర్గచ్ఛతు మయా సహ॥ 1-29-3(1439)
గరుడ ఉవాచ। 1-29-4x(117)
ఏతామపి నిషాదీం త్వం పరిగృహ్యాశు నిష్పత।
తూర్ణం సంభావయాత్మానమజీర్ణం మమ తేజసా॥ 1-29-4(1440)
సౌతిరువాచ। 1-29-5x(118)
తతః స విప్రో నిష్క్రాంతో నిషాదీసహితస్తదా।
వర్ధయిత్వా చ గరుడమిష్టం దేశం జగామ హ॥ 1-29-5(1441)
సహభార్యే వినిష్క్రాంతే తస్మిన్విప్రే స పక్షిరాట్।
వితత్య పక్షావాకాశముత్పపాత మనోజవః॥ 1-29-6(1442)
తతోఽపశ్యత్స్వపితరం పృష్టశ్చాఖ్యాతవాన్పితుః।
యథాన్యాయమమేయాత్మా తం చోవాచ మహానృషిః॥ 1-29-7(1443)
కశ్యప ఉవాచ। 1-29-8x(119)
కచ్చిద్వః కుశలం నిత్యం భోజనే బహులం సుత।
కచ్చిచ్చ మానుషే లోకే తవాన్నం విద్యతే బహు॥
`క్వ గంతాస్యతివేగేన మమ త్వం వక్తుమర్హసి॥' 1-29-8(1444)
గరుడ ఉవాచ। 1-29-9x(120)
మాతా మే కుశలా శశ్వత్తథా భ్రాతా తథా హ్యహం।
న హి మే కుశలం తాత భోజనే బహులే సదా॥ 1-29-9(1445)
అహం హి సర్పైః ప్రహితః సోమమాహర్తుముత్తమం।
మహాతుర్దాస్యవిమోక్షార్థమాహరిష్యే తమద్య వై॥ 1-29-10(1446)
మాత్రా చాత్ర సమాదిష్టో నిషాదాన్భక్షయేతి హ।
న చ మే తృప్తిరభవద్భక్షయిత్వా సహస్రశః॥ 1-29-11(1447)
తస్మాద్భక్ష్యం త్వమపరం భగవన్ప్రదిశస్వ మే।
యద్భుక్త్వాఽమృతమాహర్తుం సమర్తః స్యామహం ప్రభో॥ 1-29-12(1448)
క్షుత్పిపాసావిఘాతార్థం భక్ష్యమాఖ్యాతు మే భవాన్। 1-29-13(1449)
కశ్యప ఉవాచ।
ఇదం సరో మహాపుణ్యం దేవలోకేఽపి విశ్రుతం॥ 1-29-13x(121)
యత్ర కూర్మాగ్రజం హస్తీ సదా కర్షత్యవాఙ్ముఖః।
తయోర్జన్మాంతరే వైరం సంప్రవక్ష్యాంయసోషతః॥ 1-29-14(1450)
తన్మే తత్త్వం నిబోధస్య యత్ప్రమాణౌ చ తావుభౌ।
`శృణు త్వం వత్స భద్రం తే కథాం వైరాగ్యవర్ధినీం॥ 1-29-15(1451)
పిత్రోరర్థవిభాగే వై సముత్పన్నాం పురాండజ।'
ఆసీద్విభావసుర్నామ మహర్షిః కోపనో భృశం॥ 1-29-16(1452)
భ్రాతా తస్యానుజశ్చాసీత్సుప్రతీకో మహాతపాః।
స నేచ్ఛతి ధనం భ్రాత్రా సహైకస్థం మహామునిః॥ 1-29-17(1453)
విభాగం కీర్తయత్యేవ సుప్రతీకో హి నిత్యశః।
అథాబ్రవీచ్చ తం భ్రాతా సుప్రతీకం విభావసుః॥ 1-29-18(1454)
`విభాగే బహవో దోషా భవిష్యంతి మహాతపః।'
విభాగం బహవో మోహాత్కర్తుమిచ్ఛంతి నిత్యశః।
తతో విభక్తాస్త్వన్యోన్యం నాద్రియంతేఽర్థమోహితాః॥ 1-29-19(1455)
తతః స్వార్థపరాన్మూఢాన్పృథగ్భూతాన్స్వకైర్ధనైః।
విదిత్వా భేదయంత్యేతానమిత్రా మిత్రరూపిణః॥ 1-29-20(1456)
విదిత్వా చాపరే భిన్నానంతరేషు పతంత్యథ।
భిన్నానామతులో నాశః క్షిప్రమేవ ప్రవర్తతే॥ 1-29-21(1457)
తస్మాద్విభాగం భ్రాతౄణాం న ప్రశంసంతి సాధవః।
`ఏవముక్తః సుప్రతీకో భాగం కీర్తయతేఽనిశం॥ 1-29-22(1458)
ఏవం నిర్బధ్యమానస్తు శశాపైనం విభావసుః।'
గురుశాస్త్రేఽనిబద్ధానామన్యోన్యేనాభిశంకినాం॥ 1-29-23(1459)
నియంతు న హి శక్యస్త్వం భేదతో ధనమిచ్ఛసి।
యస్మాత్తస్మాత్సుప్రతీక హస్తిత్వం సమవాప్స్యసి॥ 1-29-24(1460)
కశ్యప ఉవాచ। 1-29-25x(122)
శప్తస్త్వేవం సుప్రతీకో విభావసుమథాబ్రవీత్।
త్వమప్యంతర్జలచరః కచ్ఛపః సంభవిష్యసి॥ 1-29-25(1461)
ఏవమన్యోన్యశాపాత్తౌ సుప్రతీకవిభావసూ।
గజకచ్ఛపతాం ప్రాప్తావర్థార్థం మూఢచేతసౌ॥ 1-29-26(1462)
రోషదోషానుషంగేణ తిర్యగ్యోనిగతావపి।
పరస్పరద్వేషరతౌ ప్రమాణబలదర్పితౌ॥ 1-29-27(1463)
సరస్యస్మిన్మహాకాయౌ పూర్వవైరానుసారిణౌ।
తయోరన్యతరః శ్రీమాన్సముపైతి మహాగజః॥ 1-29-28(1464)
యస్య బృంహితశబ్దేన కూర్మోఽప్యంతర్జలేశయః।
ఉత్థితోఽసౌ మహాకాయః కృత్స్నం విక్షోభయన్సరః॥ 1-29-29(1465)
తం దృష్ట్వాఽఽవేష్టితకరః పతత్యేష గజో జలం।
దంతహస్తాగ్రలాంగూలపాదవేగేన వీర్యవాన్॥ 1-29-30(1466)
విక్షోభయంస్తతో నాగః సరో బహుఝషాకులం।
కూర్మోఽప్యభ్యుద్యతశిరా యుద్ధాయాభ్యేతి వీర్యవాన్॥ 1-29-31(1467)
షడుచ్ఛ్రితో యోజనాని గజస్తద్ద్విగుణాయతః।
కూర్మస్త్రియోజనోత్సేధో దశయోజనమండలః॥ 1-29-32(1468)
తావుభౌ యుద్ధసంమత్తౌ పరస్పరవధైషిణౌ।
ఉపయుజ్యాశు కర్మేదం సాధయే హితమాత్మనః॥ 1-29-33(1469)
మహాభ్రఘనసంకాశం తం భుక్త్వామృతమానయ।
మహాగిరిసమప్రఖ్యం ఘోరరూపం చ హస్తినం॥ 1-29-34(1470)
సౌతిరువాచ। 1-29-35x(123)
ఇత్యుక్త్వా గరుడం సోఽథ మాంగల్యమకరోత్తదా।
యుధ్యతః సహ దేవైస్తే యుద్ధే భవతు మంగలం॥ 1-29-35(1471)
పూర్ణకుంభో ద్విజా గావో యచ్చాన్యత్కించిదుత్తమం।
శుభం స్వస్త్యయనం చాపి భవిష్యతి తవాండజా॥ 1-29-36(1472)
యుధ్యమానస్య సంగ్రామే దేవైః సార్ధం మహాబల।
ఋచో యజూంషి సామాని పవిత్రాణి హవీంషి చ॥ 1-29-37(1473)
రహస్యాని చ సర్వాణి సర్వే వేదాశ్చ తే బలం।
`వర్ధయిష్యంతి సమరే భవిష్యతి ఖగోత్తమ।'
ఇత్యుక్తో గరుడః పిత్రా గతస్తం హ్వదమంతికాత్॥ 1-29-38(1474)
అపశ్యన్నిర్మలజలం నానాపక్షిసమాకులం।
స తత్స్మృత్వా పితుర్వాక్యం భీమవేగోఽంతరిక్షగః॥ 1-29-39(1475)
నఖేన గజమేకేన కూర్మమేకేన చాక్షిపత్।
సధుత్పపాత చాకాశం తత ఉచ్చైర్విహంగమః॥ 1-29-40(1476)
సోఽలంబం తీర్థణాసాద్య దేవవృక్షానుపాగమత్।
తే భీతాః సమకంపంత తస్య పక్షానిలాహతాః॥ 1-29-41(1477)
న నో భంజ్యాదితి తదా దివ్యాః కనకశాఖినః।
ప్రచలాంగాన్స తాందృష్ట్వా మనోరథఫలద్రుమాన్॥ 1-29-42(1478)
అన్యానతులరూపాంగానుపచక్రామ ఖేచరః।
కాంచనై రాజతైశ్చైవ ఫలైర్వైదూర్యశాఖినః।
సాగరాంబుపరిక్షిప్తాన్భ్రాజమానాన్మహాద్రుమాన్॥ 1-29-43(1479)
`తేషాం మధ్యే మహానాసీత్పాదపః సుమనోహరః।
సహస్రయోజనోత్సేధో బహుశాఖాసమన్వితః॥ 1-29-44(1480)
ఖగానామాలయో దివ్యో నాంనా రౌహిణపాదపః।
యస్య ఛాయాం సమాశ్రిత్య సద్యో భవతి నిర్వృతః;॥ 1-29-45(1481)
తమువాచ ఖగశ్రేష్ఠం తత్ర రౌహిణపాదపః।
అతిప్రవృద్ధః సముహానాపతంతం మనోజవం॥ 1-29-46(1482)
రౌహిణ ఉవాచ। 1-29-47x(124)
యైషా మమ మహాశాఖా శతయోజనమాయతా।
ఏతామాస్థాయ శాఖాం త్వం ఖాదేమౌ గజకచ్ఛపౌ॥ 1-29-47(1483)
సౌతిరువాచ। 1-29-48x(125)
తతో ద్రుమం పతగసహస్రసేవితం
మహీధరప్రతిమవపుః ప్రకంపయన్।
ఖగోత్తమో ద్రుతమభిపత్య వేగవా-
న్బభంజ తామవిరలపత్రసంచయాం॥ ॥ 1-29-48(1484)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి ఆస్తీకపర్వణి ఏకోనత్రింశోఽధ్యాయః॥ 29 ॥

Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-29-4 సంభావయ సంజీవయ॥ 1-29-7 తతోఽపశ్యత్స్వపితరం కాశ్యపం దీప్తతేజసం। తం శ్రేష్ఠం పతతాం శ్రేష్ఠో బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదాం వరం। పృష్టశ్చ పిత్రా బలవాన్వైనతేయః ప్రతాపదాన్। ఇతి పాఠాంతరం॥ 7 ॥ 1-29-9 భోజనే బహులే మమ కుశలం న హి॥ 1-29-10 సోమం అమృతం॥ 1-29-14 కూర్మాగ్రజం కూర్మభూతం జ్యేష్ఠభ్రాతరం॥ 1-29-21 అంతరేషు ఛిద్రేషు॥ 1-29-30 ఆవేష్టితకరః కుండలీకృతశుండాదండః॥ 1-29-33 ఉపయుజ్య భుక్త్వా॥ 1-29-38 భవిష్యతి సమరే॥ ఏకోనత్రింశోఽధ్యాయః॥ 29 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.